https://www.facebook.com/ptlkatowice

Historia

Vice przewodniczący Zarządu Oddziału
Dr n.med. Stanisław Gołba

50 - LECIE DZIAŁALNOŚCI

Oddziału Polskiego Towarzystwa Lekarskiego w Katowicach.



Jubileusz 50-lecia powstania oddziału Polskiego Towarzystwa Lekarskiego w Katowicach jest szczególnie ważny, gdyż wiąże się z ufundowaniem i poświęceniem sztandaru.

Obecna działalność Oddziału Polskiego Towarzystwa Lekarskiego w Katowicach jest kontynuacją pracy dwóch uprzednio funkcjonujących w naszym regionie towarzystw lekarskich: Towarzystwa Lekarskiego Zagłębia Dąbrowskiego, którego 95-lecie br. uroczyście obchodziło Koło PTL w Sosnowcu i Towarzystwa Lekarzy Polaków na Śląsku.

Działalność polskich towarzystw lekarskich ma już historię prawie 200-letnią. Pierwsze towarzystwo lekarskie zostało założone w Wilnie w 1805 r. Jego prezesem został Jędrzej Sniadecki - obecny Patron Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Następne Towarzystwo Lekarskie Warszawskie zostało założone w 1820 r., a w 1866 r. Towarzystwo Lekarskie Krakowskie. Do końca XIX wieku założono jeszcze kilka towarzystw lekarskich w różnych miastach polskich.

Historia stowarzyszeń lekarzy regionu śląskiego sięga roku 1898, w którym to utworzono stowarzyszenie lekarzy Bielska-Białej i okolicy. W 1907 r. zostało założone Towarzystwo Lekarzy Zagłębia Dąbrowskiego, a w 1908 r. powstało Towarzystwo Lekarzy Polskich na Śląsku.

W okresie tych prawie 200 lat ruchu polskich towarzystw lekarskich, ich działalność i rola społeczna zmieniała się w zależności od sytuacji społeczno-polityczncj kraju.

W okresie rozbiorów, niezależnie od głównego nurtu ich działalności to jest podnoszenie kwalifikacji zawodowych i naukowych lekarzy oraz rozwijania oświaty zdrowotnej, towarzystwa te spełniały także wybitną rolę społeczno-polityczną. Towarzystwa lekarskie były miejscem kształtowania postaw patriotycznych i integracji narodowej.

Czas po odzyskaniu niepodległości w 1918 r., a więc całe 20-lecie międzywojenne było okresem intensywnego szkolenia, podnoszenia kwalifikacji zawodowych i naukowych, rozwijania zasad moralno-etycznych środowiska lekarskiego oraz tworzenia wydziałów lekarskich w ośrodkach uniwersyteckich. Prowadzono też działalność na rzecz utworzenia samorządu lekarskiego.

Izba Lekarska powstała w oparciu o Ustawę z grudnia 1921 r. Druga wojna światowa w sposób gwałtowny przerwała tę ze wszech miar owocną działalność Polskich Towarzystw Lekarskich.

Odzyskana niepodległość w 1945 r. choć znacznie uzależniona od Związku Radzieckiego, rozbudziła wielką nadzieję. Odrodziły się towarzystwa i samorząd lekarski. Niestety, nie na długo, bo już od 1948 r. nastąpiła stopniowa sowietyzacja kraju. Lata następne przyniosły wyraźne zmiany w całej strukturze państwa, zmierzające do zbliżenia do radzieckiego modelu i centralizacji wszystkich przejawów życia społecznego. Na odcinku służby zdrowia zlikwidowano Izby Lekarskie i Lekarsko-Dentystyczne, które w państwie socjalistycznym uznano jako sprzeczne z realizowaniem powszechnej państwowej służby zdrowia. Zlikwidowano je Ustawą z lipca 1950 r. W ich miejsce utworzono Związek Zawodowy Pracowników Służby Zdrowia, który realizował założenia państwa socjalistycznego. W 1950 r. system wielosektorowej organizacji ochrony zdrowia zastąpiono jednolitym systemem państwowym. W tym samym roku wyłączono wydziały lekarskie i farmaceutyczne z uniwersytetów i utworzono na wzór radziecki akademie medyczne.

Pod koniec 1950 r. pojawiła się też idea stworzenia ogólnopolskiej organizacji, która miała objąć swą działalnością wszystkich lekarzy, niezależnie od ich specjalności i stanowisk.

Według założeń Ministerstwa takie towarzystwo miało mieć na celu podnoszenie poziomu fachowego i propagowanie materialistyczno-przyrodniczego światopoglądu wśród lekarzy, głównie terenowych. Miał też być położony duży nacisk na upowszechnienie zasad dialektyki marksistowskiej oraz materializmu dialektycznego i historycznego, jako narzędzia poznania w naukach lekarskich. Takie Towarzystwo miało tworzyć namiastkę samorządności, a jednocześnie przez swoje centralne struktury zapewniało łatwe kontrolowanie przez władze państwa.

W marcu 1951 r. Minister Zdrowia zatwierdził powstanie Tymczasowego Zarządu. Głównego Polskiego Towarzystwa Lekarskiego z prezesem prof. Eugeniuszem Kodejszką na czele. Pod jego prezesurą Towarzystwo stopniowo wyzwalało się z bezkrytycznego naśladowania radzieckiej nauki i medycyny.

W krótkim czasie działalność naukowa i szkoleniowa wyparła całkowicie działalność ideologiczną. Taką samą działalność prowadzili następni prezesi. W trzecim roku swej działalności Polskie Towarzystwo Lekarskie liczyło już 6400 członków w 23 Oddziałach i 73 kołach terenowych, zaś na początku lat 90-tych - 35.000 członków, w kilkudziesięciu Oddziałach i około 200 Kołach.

W miarę jak wzrastała liczba lekarzy w kraju i zwiększała się liczba członków towarzystwa, już w latach 60-tych w Towarzystwie zaczęły wyodrębniać się grupy lekarzy związanych zainteresowaniami, nie mającymi dotychczas odpowiednika w istniejących już towarzystwach specjalistycznych. W późniejszym okresie niektóre z nich takie jak Sekcja Analityki Lekarskej, Sekcja Medycyny Pracy i Sekcja Alergologiczna przekształciły się w samodzielne towarzystwa specjalistyczne. W okresie całego 50-le-cia powstało ponad 40 Sekcji o różnorodnej specjalności.

Działacze PTL, począwszy już od 1957 r., a szczególnie Zarząd Główny z prezesem prof. Woy-Wojciechowskim na czele, swoim usilnym staraniem przyczyniło się do powstania Izb Lekarskich.

Zarząd Główny zorganizował w okresie 50 lat swojej działalności osiem zjazdów krajowych oraz sześć zjazdów międzynarodowych, na których omawiano ostatnie osiągnięcia z różnych dziedzin medycyny. Piąty Zjazd Międzynarodowy w Częstochowie w roku 1991 był jednocześnie I Światowym Kongresem Polonii Medycznej połączonym z pierwszym Sejmikiem Lekarzy Polonijnych.

Zarządowi Głównemu PTL środowisko lekarskie zawdzięcza również Zbiór Zasad Etyczno-Deontologicznych Polskiego Towarzystwa Lekarskiego, który został wydany w 1977 r. Zbiór ten opracowany przy współudziale przedstawicieli innych towarzystw naukowych, zawierał najnowsze problemy deontologiczne jak np. zagadnienie eksperymentu medycznego i transplantologii. Zbiór Zasad Etyczno-deontologicznych był w tym czasie jednym z najnowocześniejszych kodeksów deontologicznych w Europie. Cieszył się powszechnym uznaniem, o czym świadczy, że na przestrzeni lat osiągnął nakład blisko 500000 tyś. egzemplarzy...
Idź do strony       >>